Wandelgids
kopen
Wandelgids
kopen
Vluchten
regelen
Nationaal Park Zuid-Kennemerland
Dit prachtige stuk Nederlandse natuur biedt een unieke en fascinerende mix van dichte duinbossen, open zandvlaktes en verborgen meren. Het is een plek waar de wind vrij spel heeft en waar de natuur nog echt haar eigen gang mag gaan. Hoewel de regio rondom Haarlem bekendstaat als een populair en druk bezocht recreatiegebied, is dat hier niet te merken.
Deze specifieke ANWB-wandeling is door de routemakers zo slim samengesteld dat hij ons telkens weer weet te verrassen met ongekende stilte. Zelfs op een zonnige feestdag als vandaag kun je hier uren wandelen zonder de grote massa tegen te komen. Loop je mee door dit afwisselende en indrukwekkende landschap?
De start bij station Overveen
Omdat het een zonnige eerste pinksterdag is, verwachten we files richting het strand. Ook de parkeerplaats bij het bezoekerscentrum van het park staat op dit soort dagen snel vol. Daarom rijden we filevrij naar het treinstation van Overveen om daar onze auto neer te zetten. Het is bij aankomst even goed zoeken naar de P&R. We twijfelen of we tussen de terrassen van restaurant Klein Centraal door de steeds smaller wordende weg in mogen rijden. Een wandelaarster vertelt dat parkeren op straat hier in de buurt ook prima kan. Volgens haar is de blauwe zone in de omliggende woonwijk op zondagen niet van toepassing. Wij nemen echter liever geen onnodig risico op een boete. We zetten onze auto daarom toch echt het liefste neer op de P&R-parkeerplaats van het station.
Lopend naar de ingang van het park zien we onze voorspelling al direct uitkomen. Op de doorgaande weg naar de kust heeft zich nu al een file gevormd. Het is nu al een heel goede keuze gebleken om de auto hier aan de rand van het gebied te parkeren en te voet verder te gaan. Dit kwartiertje is een mooie opwarmer voor straks.
Speelvijver ’t Wed
Onze wandeling start pas echt bij het mooie bezoekerscentrum van het Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Volgens de officiële openingstijden gaan de deuren van het centrum pas om 10:00 uur open. Wij zijn lekker vroeg en komen er al ruim voor half tien aan. Op het grote buitenterras zitten al tientallen andere vroege vogels te genieten van de ochtend. Wandelaars die hun veters nog eens strak trekken, fietsers in kleurrijke wielrenoutfits en mountainbikers drinken koffie. De deuren zijn vandaag dus extra vroeg open gegaan.
Het eerste stukje van de wandelroute is redelijk druk. We delen het brede pad met fanatieke hardlopers, groepen fietsers en wandelaars met honden. Badgasten zijn op weg naar ’t Wed, een bekende recreatieplas vlakbij het bezoekerscentrum. Bij ‘t Wed zien trekken de eerste zwemmers hun baantjes. Iets verderop start een yogasessie onder de bomen. De deelnemers liggen ontspannen op hun matje.
Slingerende bospaadjes en mul zand
Zodra we het drukke pad rondom ’t Wed verlaten, verandert het karakter van de wandeling op slag. De brede wegen maken plaats voor smalle, slingerende bospaadjes die diep het binnenduinbos induiken. Het fluiten van de merels en het zachte ritselen van de bladeren in de wind zijn hier de enige geluiden die we horen.
Het terrein is hier verrassend heuvelachtig en uitdagend. De bospaadjes slingeren niet alleen van links naar rechts, maar voeren ons ook voortdurend op en af over oude duinkoppen. Bovendien bestaat de ondergrond hier grotendeels uit los en mul duinzand. Bij elke stap die we zetten, zakken onze wandelschoenen een stukje weg in het zand. We merken al snel dat dit een uitstekende training is voor onze kuit- en beenspieren.
Het is geweldig dat de routemaker erin is geslaagd om zo’n rustige wandeling samen te stellen. We bevinden ons hier immers in een van de meest populaire natuurgebieden van de hele Randstad. Toch ervaren we op deze bospaden een diepe rust. We komen dit stuk geen enkele andere wandelaar tegen.
Genieten bij de Oosterplas
Langzaam merken we dat het weer wat levendiger wordt op de paden. Al snel ontdekken we de oorzaak: we naderen de Oosterplas. Dit is een prachtig duinmeer dat is omringd door diverse idyllische zandstrandjes. We zoeken een mooi plekje op aan de rand van het water, het is tijd voor een welverdiende pauze. Ondertussen passeren er regelmatig bezwete hardlopers. Ze stoppen even bij de waterkant en spoelen hun verhitte hoofden gretig af met het koele water uit de plas.
Na de pauze vervolgen we de route. De route leidt ons over een prachtig hooggelegen pad langs de rand van de Oosterplas. Vanaf hier hebben we een fantastisch uitzicht over het glinsterende wateroppervlak en de strandjes onder ons. Bij een opvallend hoge duin aan de verre rand van de plas is het inmiddels gezellig druk geworden.
Vinkershuisje
Zodra we de Oosterplas achter ons laten, treedt de rust weer in. De route gaat verder over smalle, slingerende bospaadjes waar we zo van houden. We passeren een historisch huisje, de Vinkenbaan. Het is een opvallende verschijning midden in het groen. Een vinkenbaan was vroeger een plek waar met netten op vinken en andere zangvogels werd gejaagd. Dit was destijds een populaire vrijetijdsbesteding voor de rijke elite. Gelukkig is die jacht al heel lang verleden tijd en herinnert dit vinkershuisje nu alleen nog aan die bijzondere geschiedenis.
Betonbommen
Na het bospad opent het landschap zich. We komen in een weids en indrukwekkend open gebied. Hier wandelen we over slingerende paden door glooiende duinen, die worden afgewisseld met uitgestrekte, savanne-achtige grasgebieden. Het contrast is groot als we in de verre verte kijken: aan de horizon zien we de karakteristieke rookpluimen van de IJmuidense hoogovens. Het herinnert ons eraan hoe dicht we in de ruige natuur bij de zware industrie en de bewoonde wereld zijn.
Op een kruispunt van paden stuiten we op een bijzonder stukje historie: er liggen drie betonnen bommen op de grond. Dit zijn Duitse oefenbetonbommen uit de Tweede Wereldoorlog. De Duitse bezetters gebruikten dit duingebied destijds als militair oefenterrein. Omdat ijzer en explosieven schaars en duur waren, loosden ze er bommen van beton met hetzelfde gewicht en dezelfde vorm als echte bommen. Hiermee konden de Duitse vliegers hun werptechnieken oefenen zonder kostbare munitie te verspillen.
Strandopgang Kattendel
Wij houden van het strand. Deze route is prachtig, maar komt helaas niet bij de zee uit. Nu we zo dichtbij zijn, willen we het strand toch heel graag even echt zien. Vandaar dat we op dit punt besluiten om af te wijken van de route. Want de strandopgang Kattendel is niet ver weg. Een karakteristieke, monumentale palenrij in het zand markeert de overgang van het duingebied naar het strand. Zodra we de laatste duintop oversteken, worden we beloond met een weids uitzicht over de Noordzee. Hier heerst de pure, ongestoorde rust van de kust. We zoeken een windstille duinpan op en laten ons in het zand zakken. Terwijl we onze broodjes opeten en luisteren naar het rustgevende geruis van de branding, kijken we elkaar tevreden aan. Dit is een welkome toevoeging aan de route.
Twee bijzondere ontmoetingen
Na onze strandpauze wandelen we via hetzelfde pad weer terug naar de route. Een stel komt ons tegemoet. De vrouw herkent me van het zoeken naar de P&R bij het station. “Hé, je was op zoek naar de P&R! Heb je hem gevonden?”, vraagt ze. Ik antwoord bevestigend en geef haar de tip van deze parkeerplaats, ook doordeweeks gratis. En leg haar uit hoe ze langs het terras moet laveren met de auto. Dat onthouden ze graag voor een volgende wandeling.
Iets verderop krijgen we bijzonder gezelschap. Paarden staan vlak langs het pad te grazen. Het is een prachtig en fotogeniek gezicht. Ze zijn overduidelijk gewend aan wandelaars; ze trekken zich niets van ons aan en gaan onverstoorbaar door met het kauwen van het droge duingras.
Niet veel later wandelen we door een glooiend gebied dat lokaal bekendstaat als de ‘Ezelswei’. De naam van dit mooie stuk natuur roept direct vragen op. Vroeger woonde een boer in dit gebied. Wanneer hij hard aan het werk was, bond zijn vrouw een paar melkbussen op de rug van een ezel om hem te bevoorraden. De ezel bereikte zijn baasje echter zelden. Het eigenwijze dier besloot onderweg dat het gras op dit veld te lekker was. Hij bleef er urenlang stilstaan om te grazen.
Vanaf de Ezelswei lopen we weer een klein stukje over het fietspad. Het is meteen weer wat drukker met passerende fietsers. Gelukkig hoeven we niet lang over de klinkers te lopen. Al snel slaan we linksaf. Het is een smal pad dat langs de oevers van het prachtige Vogelmeer loopt.
Vogelparadijs bij het Vogelmeer
We wandelen over een schitterend hooggelegen pad dat zich helemaal langs het Vogelmeer slingert. Dit uitgestrekte duinmeer heeft zijn naam destijds niet voor niets gekregen. Omdat we ons midden in het broedseizoen bevinden, is het op en rondom het water een lawaai van jewelste. Het is een fraai geluid van gegak, gekwaak, getjilp en gekwetter.
We ontdekken talloze vogelsoorten. Grote groepen aalscholvers zitten rustig uit te rusten op de kale takken van de bomen. Ze hebben hun vleugels wijd uitgespreid om ze te laten drogen in de warme wind en de zon. Vanaf ons hooggelegen wandelpad hebben we een subliem uitzicht over het gehele meer en de omliggende duinen. Volgens ons is deze blik zelfs vele malen beter dan vanuit de lager gelegen vogelobservatiepost. Die laten we dan ook lekker links liggen.
Erebegraafplaats en de Konijnenberg
Nu voert de route ons weer een aangenaam stuk door het bos. Dat is geen straf op deze warme dag. Het biedt ons een welkome verkoeling en er staat tussen de bomen een verfrissend windje. Na deze schaduwrijke passage komen we opnieuw in een weidser open veld terecht.
Als we om ons heen kijken, zien we in de verte op een hoge duinrug een markant kruis tegen de lucht afsteken. Dat is de bekende Erebegraafplaats Overveen. Op deze herdenkingsplek liggen honderden Nederlandse verzetsstrijders begraven, zoals Hannie Schaft, het “meisje met het rode haar”. Zij en vele anderen werden in de duinen gefusilleerd.
We bereiken niet veel later het uitzichtpunt de Konijnenberg. We ploffen dankbaar neer op een houten bankje om even lekker uit te rusten van het pittige geklim en het zware lopen door het duinzand. Vanaf dit hoge punt genieten we in stilte van het adembenemende uitzicht over het uitgestrekte duinenlandschap.
Nagenieten bij het bezoekerscentrum
Vanaf de Konijnenberg start het laatste deel van de route. Het pad voert ons eerst langs rietkragen. Aan de overkant van het water kunnen we tussen het riet door alweer een glimp opvangen van de recreatiestrandjes van ‘t Wed. Wat een enorme drukte is het daar inmiddels geworden! Het contrast met de serene rust die wij hadden bij onze wandeling is groot.
Al snel bereiken we het bezoekerscentrum weer. Nu de kilometers in de benen zitten, is het de hoogste tijd om lekker plaats te nemen op het terras. Onder het genot van een koud drankje genieten we na van deze afwisselende duinwandeling.
Vervolgens lopen we terug naar het station van Overveen. Onze verwachting over het verkeer blijkt meer dan waar te zijn. De stroom auto’s richting het strand is nu vele malen groter dan vanochtend vroeg. We kijken naar de stilstaande voertuigen, werpen een blik op onze wandelschoenen en kunnen maar één conclusie trekken: lopen is vandaag toch echt veel relaxter!
Veelgestelde vragen over de duinwandeling in Zuid-Kennemerland
Het officiële startpunt van deze ANWB-wandeling is het Bezoekerscentrum Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Het bezoekerscentrum ligt aan de Zeeweg 12 in Overveen.
Ja, er is een parkeerterrein direct bij het bezoekerscentrum, maar dit is betaald parkeren. Houd er rekening mee dat deze parkeerplaats op zonnige dagen en in het weekend al heel vroeg in de ochtend vol staat met strand- en natuurliefhebbers.
Een uitstekend en gratis alternatief is het P&R-terrein bij station Overveen. Rij hiervoor langs het terras van restaurant Klein Centraal; daarachter vind je het kleine parkeerterrein. Hier sta je altijd gratis. Kom je op zondag? Dan kun je ook prima in de straten rondom het station parkeren. De blauwe zone is op zondag namelijk niet van toepassing.
Absoluut. Je reist eenvoudig met de trein naar station Overveen. Vanaf daar loop je in een kwartiertje naar het officiële startpunt.
Vanaf het station loop je over de Tetterodeweg naar het oosten. Ga rechtsaf de Kweekduinweg op en steek vervolgens de drukke Militairenweg over. Vanaf daar ga je linksaf en loop je zo de Zeeweg op. De ingang van het Nationaal Park en het Bezoekerscentrum ligt aan deze weg.
De totale route is zo’n 16 kilometer lang. De wandeling gaat voor 90% over onverharde paden. Diverse stukken gaan door mul zand.
De wandeling is best pittig. Hoewel de paden goed begaanbaar zijn, loop je flinke stukken over onverharde paden met mul duinzand. Ook zitten er een paar korte klimmetjes in naar uitzichtpunten, zoals de Konijnenberg.
Ja, de volledige routebeschrijving en de wandelkaart zijn te vinden op de website van de ANWB onder de naam 'Nationaal Park Zuid-Kennemerland'. Je kunt de beschrijving eenvoudig uitprinten of digitaal meenemen op je telefoon.
Ja, op de website van de ANWB kun je bij de routebeschrijving direct het gpx-bestand downloaden.
Bij het start- en eindpunt kun je heerlijk neerstrijken op het terras van het bezoekerscentrum of bij restaurant Klein Centraal naast het station. Onderweg in het pure duingebied zelf is er geen horeca. Zorg er dus voor dat je voldoende water en een lunchpakket meeneemt voor je pauze onderweg.
Nee, op het grootste deel van deze route zijn honden niet toegestaan, ook niet aan de lijn. Dit is om de rust van de wilde paarden, Schotse hooglanders en de vele broedvogels rondom het Vogelmeer te beschermen. Bij speelvijver 't Wed zijn honden in het hoogseizoen (van april tot oktober) eveneens verboden.
Genoten van dit verhaal?
Wij vinden het heerlijk om onze reiservaringen met je te delen. Vond je dit een leuk of nuttig artikel? Dan kun je ons bedanken door ons virtueel te trakteren op een kop koffie. Jouw support helpt ons om de mooiste plekjes te blijven ontdekken en deze tips met je te blijven delen. Klik op de gele button en de rest wijst zich vanzelf. Bedankt voor je betrokkenheid!
