We zijn op de terugweg van onze wintersport in Oostenrijk wanneer we besluiten Ulm te bezoeken. Het is begin maart en de zon voelt verrassend warm. De stad ligt precies goed op de route terug naar Nederland. Al snel wordt ons duidelijk dat deze plek veel leuker is dan je op basis van de kaart zou verwachten. Het compacte centrum, de indrukwekkende kerk en de ligging aan de Donau maken Ulm tot een ideale tussenstop tijdens een lange reis. We voelen meteen dat dit zo’n stad is waar je zonder moeite uren langer blijft dan gepland.
Ulm verkennen: compact, historisch en verrassend gezellig
Ons hotel ligt net aan de andere kant van het spoor. B&B Hotels is eenvoudig, modern en precies goed voor een korte stop. We lopen via de tunnel zo de oude stad in. Het contrast is groot. De stationsomgeving oogt modern, maar na een paar stappen staan we tussen historische gevels en smalle straatjes.
De sfeer is relaxed. Mensen wandelen rustig door het centrum terwijl terrassen zich vullen met koffiedrinkers. De zon geeft alles een gouden gloed. We voelen meteen dat dit een fijne plek is om even bij te komen van een lange autorit.
De Ulmer Münster: hoger dan je denkt
We beginnen bij de Ulmer Münster. Met ruim 160 meter heeft deze kerk de hoogste kerktoren ter wereld. Dat klinkt als een detail, maar het is indrukwekkend wanneer je ervoor staat. De toren lijkt eindeloos. We kijken omhoog en voelen ons klein.
De bouw begon al in 1377, maar door geldgebrek en politieke onrust duurde het tot 1890 voordat de toren eindelijk werd voltooid. De hoogte was destijds een bewuste keuze: hoe hoger de toren, hoe dichter men symbolisch bij de hemel kwam. Maar ook hoe duidelijker de rijkdom en ambitie van de stad Ulm zichtbaar waren.
Op dit moment staat een deel van de kerk in de steigers. Jammer voor de foto’s, maar bij zo’n gigantisch bouwwerk is onderhoud natuurlijk onvermijdelijk. We besluiten de toren te beklimmen. De trappen zijn smal en draaien steeds verder omhoog. Het is even doorzetten, maar het uitzicht is fantastisch. We zien de daken van Ulm, de Donau en zelfs de contouren van de Alpen.
Lente in Ulm
Eenmaal weer beneden ploffen we neer op het grote terras naast de kerk. De zon verwarmt onze gezichten en op het plein wordt het gezellig druk. Iedereen lijkt in een goed humeur, alsof de eerste lentedag van het jaar collectief is uitgeroepen. Zo ook een vrouw van onze leeftijd, die ons Nederlands opvangt en meteen enthousiast een praatje met ons aanknoopt. Ze vertelt vol trots dat haar zoon in Delft studeert. Sindsdien komt ze regelmatig in Nederland. Een mooie stad, zegt ze met een glimlach. We drinken onze koffie, kijken om ons heen en blijven uiteindelijk veel langer zitten dan gepland.
Door het oude centrum: vakwerk en water
Na de koffie wandelen we verder door het centrum. De oude stad is compact en overzichtelijk. We lopen langs vakwerkhuizen die scheef lijken te staan maar toch stevig blijven.
We komen uit bij het Schiefes Haus. Dit voormalige vissershuis helt opvallend over het water. Het is nu een hotel en staat bekend als een van de scheefste gebouwen ter wereld. Het ziet eruit alsof het elk moment kan omvallen, maar het staat er al eeuwen.
Niet ver daarvandaan ligt het Fischerviertel. Dit oude visserskwartier is een wirwar van bruggetjes, waterlopen en middeleeuwse huizen. Het water stroomt onder houten balkons door. We horen het zachte geluid van stroming en voetstappen op de stenen. Het voelt alsof we door een filmset lopen.
Het Rathaus
We passeren het stadhuis uit de 14e eeuw dat erg opvalt door de kleurrijke gevel. De schilderingen vertellen verhalen over handel, het stadsleven en belangrijke momenten uit de geschiedenis van Ulm. We blijven even staan om alle details in ons op te nemen, want er gebeurt veel op die muren. Het gebouw zelf is een prachtig voorbeeld van laatmiddeleeuwse architectuur en laat zien hoe welvarend Ulm ooit was.
Binnen is onder andere een eeuwenoude astronomische klok te zien, die nog altijd indruk maakt op bezoekers. Wij slaan het interieur deze keer over. Maar voor wie van historische details houdt, is een kijkje binnen zeker de moeite waard.
Het Schwörhaus
Dit gebouw speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van Ulm. Hier legden stadsbestuurders jaarlijks een eed af die de verbondenheid tussen bestuur en inwoners moest bevestigen. De traditie was eeuwenlang een belangrijk moment voor de stad. Het Schwörhaus staat nog steeds fier aan het plein en herinnert aan een tijd waarin stadsrechten en burgerparticipatie al verrassend modern waren. We lopen erlangs en merken hoe mooi het gebouw in de omgeving past.
Overigens speelt het Schwörhaus nog steeds een belangrijke rol in het stadsbestuur van Ulm. Elk jaar op Schwörmontag (de voorlaatste maandag van juli) verzamelt de bevolking zich op het plein terwijl de burgemeester vanaf het balkon de traditionele rede uitspreekt. Tijdens deze ceremonie wordt ook de eeuwenoude eed op de Großer Schwörbrief hernieuwd. De traditie die teruggaat tot eind 14e eeuw wordt nog altijd met veel trots voortgezet.
De Judenhof
De Judenhof ligt verscholen achter het Münster, maar voelt meteen als een plek met lange adem. De huizen hier behoren tot de oudste van de stad. Ze stammen uit de dertiende eeuw en stonden ooit in het hart van het middeleeuwse Joodse leven. De wijk was klein, maar levendig. Handelaren, ambachtslieden en geleerden deelden er dezelfde smalle straten.
Vandaag oogt de Judenhof rustig, heel anders dan het in de gloriejaren moet zijn geweest. De Joodse gemeenschap van Ulm kende namelijk enorme voorspoed, maar ook zware tijden. Zo werd de gemeenschap in de late middeleeuwen verdreven. Pas in de negentiende eeuw keerden Joodse families terug en bloeide het religieuze leven opnieuw op. De Judenhof herinnert aan die lange, soms onderbroken geschiedenis. Het is een kleine plek, maar met een groot verleden.
De familie Einstein in Ulm
Wie Ulm zegt, denkt vroeg of laat aan de familie Einstein. Zijn vader Hermann werkte er als handelaar in dons en veren, samen met zijn broer, in het historische pand Zum Engländer. Daar begon het Ulmer hoofdstuk van de familie. Maar lang duurde het niet. Vijftien maanden na de geboorte van hun zoon Albert pakten de Einsteins hun boeltje alweer en vertrokken ze naar München. Hier groeide Albert op en Ulm verdween daarmee langzaam uit beeld. Hij kwam later nog wel eens langs voor familiebezoek en beklom zelfs de Münster‑toren, maar dat was het dan ook.
Ulm zelf is hem echter nooit vergeten. De stad strooit gul met verwijzingen: een straatnaam, een gedenkplaat op de plek van zijn verwoeste geboortehuis, een tentoonstelling in het EinsteinHaus en zelfs een nieuwe expositie in Zum Engländer. Zo blijft Ulm trots op zijn beroemdste inwoner — hoe kort hij er ook gewoond heeft.
Langs de Donau: wandelen over de oude stadsmuur
Op de terugweg naar ons hotel kiezen we voor een route langs de Donau. De rivier glinstert in de zon. We lopen over de oude stadsmuur, ooit een belangrijk deel van de verdedigingswerken. De eerste delen van deze muur stammen uit de veertiende eeuw. Grote stukken zijn verdwenen, maar een verrassend lang traject langs de Donau is nog intact.
Het is hier levendig. Joggers, gezinnen, stelletjes, hondenuitlaters. Iedereen lijkt te genieten van het mooie weer. Wij ook. We voelen ons even onderdeel van het dagelijks leven in Ulm.
Verderop doemt de Metzgerturm op, een middeleeuwse wachttoren uit dezelfde periode als de muur. De toren helt duidelijk uit het lood. Volgens een oude legende komt dat door slagers die te zwaar waren, al is dat vooral een grap uit vervlogen tijden. De scheefstand is echt, maar de oorzaak waarschijnlijk minder spannend. Toch geeft het de toren een bijzonder karakter.
We kijken uit over het water en zien hoe de stad zich langs de oevers uitstrekt. Het is een perfecte afsluiting van onze dag. We wandelen langzaam verder en merken dat we steeds enthousiaster worden. Ulm is leuker dan we hadden verwacht. Veel leuker zelfs.
Waarom Ulm perfect is als tussenstop
Ulm ligt precies goed voor reizigers richting Oostenrijk of Italië. De stad ligt vlakbij de snelweg. Je bent er zo vanaf de route naar Tirol, Vorarlberg of Zuid-Duitsland. Het centrum is compact. Je ziet veel in korte tijd. En het is er bijzonder relaxed.
Of je nu onderweg bent van of naar de wintersport of je zomervakantie, Ulm is een ideale plek om even te pauzeren. Je stapt uit de auto, loopt een paar minuten en staat midden in een historische stad. Dat maakt het een heerlijke onderbreking van een lange rit.
Veelgestelde vragen over een bezoek aan Ulm
Ulm ligt in het zuiden van Duitsland, precies op de grens van Baden-Württemberg en Beieren. Je bereikt de stad het makkelijkst per auto of trein. Het is een logische tussenstop op weg naar Zuid‑Europa en ligt direct aan de Donau. Hieronder vind je de duidelijkste en meest praktische manieren om er te komen.
Met de auto
Vanuit Nederland rijd je via de A3 richting Frankfurt en daarna via de A7 zuidwaarts. Vanaf Utrecht is het ongeveer 700 km rijden, wat Ulm ideaal maakt als tussenstop richting Oostenrijk of Italië.
Met de trein
Ulm heeft een groot Hauptbahnhof met snelle verbindingen. Vanuit Stuttgart en München rijden directe IC- en ICE‑treinen. Vanuit Nederland reis je meestal via Frankfurt of Köln.
Ja. De stad ligt ideaal langs de snelweg richting de Alpen. Je bent er zo vanaf de route naar Tirol, Vorarlberg of Noord-Italië.
Met een halve dag zie je de belangrijkste hoogtepunten. Met een hele dag kun je uitgebreid rondkijken en musea bezoeken.
De toren is meestal geopend, maar bij slecht weer kan hij sluiten. Controleer vooraf de actuele tijden.
Ja. De oude stad is compact en overzichtelijk. Alles ligt op loopafstand.
De route langs de Donau is prachtig. De oude stadsmuur biedt mooie uitzichten en een relaxten sfeer.
Zeker. Zelfs in maart voelt de stad al levendig. En met een beetje geluk zit je net als wij in de zon op een terras.
Ja, verrassend goed zelfs. Ulm heeft een levendige eetcultuur, met zowel traditionele Schwäbische gerechten als de moderne keuken. Denk aan Maultaschen, Käsespätzle, verse vis uit de Donau en stevige regionale klassiekers.
In het Fischerviertel vind je veel sfeervolle restaurants in historische vakwerkhuizen, zoals Gaststuben im Zunfthaus der Schiffleute, een van de best beoordeelde adressen van de stad. Iets verderop ligt Gerberhaus, waar je klassieke gerechten krijgt in een warm, houten interieur. Wie liever modern en internationaal eet, zit goed bij To Kyo Wok & Sushi. Daarnaast zijn er uitstekende Italiaanse en Turkse restaurants verspreid door de binnenstad, waardoor je altijd wel iets vindt dat past bij je stemming.
Kort gezegd: je eet hier beter dan je vooraf zou denken, zeker als je houdt van regionale Duitse keuken met een moderne twist.
Ulm heeft een breed aanbod, van charmante hotels in het oude centrum tot moderne zakenhotels vlak bij het station. In het Fischerviertel vind je kleine, sfeervolle adresjes in oude vakwerkhuizen, ideaal voor wie graag midden in de historische sfeer zit. Rond de Münster liggen verschillende boetiekhotels die perfect zijn voor een korte stedentrip, zoals het Boutique Hotel Am Rathaus – Reblaus, dat letterlijk om de hoek van de kerk ligt.
Wie liever modern en praktisch verblijft, zit goed bij de hotels rond Ulm Hauptbahnhof. Wij sliepen zelf in het B&B Hotel Ulm, een eenvoudige maar schone en verrassend comfortabele plek met alles wat je nodig hebt voor een nacht op doorreis. Iets luxer, maar nog steeds heel centraal, is het Me and All Hotel Ulm, strak ingericht en populair bij reizigers die graag alles op loopafstand hebben. Aan de rand van het centrum liggen grotere ketens met ruime kamers en goede parkeergelegenheid: fijn als je met de auto reist en ’s avonds wat rust zoekt.
De stad is compact, dus waar je ook slaapt: je bent altijd snel bij de belangrijkste bezienswaardigheden.
