Bali staat bekend om zijn groene rijstvelden, vulkanen en stranden, maar vooral om zijn hindoetempels. Je ziet ze overal. Elk dorp heeft er meerdere en bijna elk huis heeft een eigen familietempeltje. De tempels vormen het hart van het dagelijks leven. Je merkt dat meteen wanneer je over het eiland reist. Overal zie je offers, wierook en kleine rituelen die zonder haast plaatsvinden. Het voelt vanzelfsprekend en tegelijk bijzonder.
We hebben dit prachtige eiland meerdere keren bezocht. En elke keer bezoeken we enkele tempels. Soms groot en indrukwekkend, soms klein en verstopt tussen de huizen. Elke tempel heeft een eigen sfeer. Sommige liggen aan zee, andere tegen een bergwand of naast een heilige bron. In deze blog delen we de tempels die wij het meest interessant vinden. En we vertellen hoe je ze het beste bezoekt.
Soorten hindoetempels op Bali
Bali kent verschillende soorten tempels, elk met een eigen functie.
- Kahyangan Jagad – tempels op hellingen van bergen of vulkanen.
- Tirta-tempels – watertempels die heilig water beheren.
- Segara-tempels – zeetempels die de zeegoden eren.
- Mrajapati-tempels – tempels waar overledenen worden opgebaard.
- Dorpstempels – tempels voor lokale goden en beschermgeesten.
Daarnaast liggen er negen grote tempels verspreid over het eiland. Deze tempels beschermen Bali symbolisch tegen negatieve krachten. Ze liggen op strategische plekken, zoals bij vulkanen, meren en de kust.
Tempelbezoek: kleding en gewoontes
Wie een tempel bezoekt, draagt een sarong. Dat geldt voor zowel vrouwen als mannen. Je kunt er vaak een huren bij de tempelingang, maar een eigen sarong is handig als je van plan bent meerdere tempels te bezoeken. Sarongs zijn gemakkelijk te koop in lokale kledingwinkels en markten door heel Bali. De prijzen variëren tussen de 5 en 10 euro, afhankelijk van het materiaal en de kwaliteit. Bij aankoop krijg je vaak ook uitleg over hoe je een sarong moet knopen, wat voor heren anders is dan voor dames. Het is niet moeilijk om te leren.
Op het tempelterrein bedek je altijd je schouders en knieën. De sfeer is ontspannen, maar respect is belangrijk. Je loopt rustig, praat zacht en raakt heilige objecten niet aan. Zo toon je eerbied voor de tradities en de plek zelf.
De mooiste hindoetempels van Bali
We kunnen onmogelijk alle tempels beschrijven. Daarom delen we de tempels die ons het meest zijn bijgebleven.
Pura Tirta Empul
Pura Tirta Empul is een van de bekendste tempels op Bali, beroemd om zijn heilige waterbronnen. Balinese hindoes komen hier om zich te reinigen in het heilige water, dat wordt gezien als zuiverend en genezend. Het water stroomt uit natuurlijke bronnen en wordt gebruikt in rituelen om lichaam en geest te reinigen. Pelgrims brengen offers en bidden om zegeningen en bescherming.
De tempel heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de 10e eeuw en is een belangrijk spiritueel centrum. Het complex bestaat uit verschillende baden en fonteinen waar bezoekers zich kunnen onderdompelen. Tijdens grote religieuze feestdagen en ceremonies is het een drukbezochte plek, waar de gemeenschap samenkomt voor gebed en viering.
Pura Besakih
Pura Besakih wordt ook wel de “Moedertempel” van Bali genoemd en is het grootste en heiligste tempelcomplex op het eiland. Het bestaat uit meer dan 80 afzonderlijke tempels die verspreid liggen over de hellingen van de vulkaan Gunung Agung. Deze tempel is het spirituele hart van de Balinese hindoes en speelt een centrale rol in hun religieuze leven.
De tempel wordt vaak bezocht tijdens belangrijke feestdagen en ceremonies, waarbij duizenden pelgrims samenkomen om offers te brengen en deel te nemen aan rituelen. De ligging op de berghelling en de indrukwekkende architectuur maken het ook een belangrijke culturele en toeristische trekpleister.
Pura Ulun Danu Bratan
Pura Ulun Danu Bratan ligt schilderachtig aan de oever van het meer Bratan en is gewijd aan Dewi Danu, de godin van het water. De tempel is een belangrijk spiritueel centrum voor de Balinezen, vooral voor landbouwers die afhankelijk zijn van irrigatiewater. Het water van het meer en de omliggende bronnen wordt gezien als levensgevend en heilig.
De tempel is bekend om zijn karakteristieke pagode-achtige architectuur en de prachtige ligging. Dit maakt het een van de meest gefotografeerde plekken op Bali. Tijdens religieuze ceremonies komen pelgrims hier samen om offers te brengen en zegeningen te vragen voor een goede oogst en voorspoed.
Pura Luhur Lempuyang
Pura Luhur Lempuyang is een van de oudste en meest vereerde tempels op Bali, gelegen op de hellingen van de berg Lempuyang. De tempel staat bekend om zijn indrukwekkende toegangspoorten met uitzicht op de vulkaan Gunung Agung en is een belangrijk pelgrimsoord.
Het tempelcomplex bestaat uit meerdere heiligdommen verspreid over de berg, wat een pelgrimstocht vereist. Bezoekers komen hier om zegeningen te vragen en deel te nemen aan traditionele rituelen. De serene omgeving draagt bij aan de spirituele ervaring.
Ceremonies en festivals op hindoeïstisch Bali
Bali kent veel ceremonies, maar Galungan en Kuningan zijn de belangrijkste. Tijdens Galungan keren de geesten van de voorouders terug naar de aarde. Families versieren hun huizen met penjor: hoge bamboestokken die rijkelijk versierd zijn met palmbladeren, bloemen en offers. Overal ruik je wierook en zie je mensen in traditionele kleding, die samenkomen om te bidden en offers te brengen. Kuningan, dat tien dagen na Galungan plaatsvindt, markeert het moment waarop de geesten weer terugkeren naar de geestenwereld. Op deze dag worden extra offers gebracht om de voorouders te bedanken en hun zegen te vragen.
Naast Galungan en Kuningan kent het Balinese hindoeïsme nog vele andere belangrijke ceremonies en festivals. Zo is Nyepi, de Balinese dag van stilte en bezinning, een van de meest bijzondere. Op Nyepi ligt het hele eiland stil: er wordt niet gewerkt, niet gereisd en geen vuur gemaakt. Zo wordt het nieuwe jaar in alle rust begonnen. Ook Saraswati, het feest ter ere van de godin van kennis en kunst, wordt breed gevierd met gebeden en culturele activiteiten. Daarnaast zijn er ceremonies als Odalan, de tempelfestivals die elke tempel volgens haar eigen kalender viert. En Pagerwesi, een dag waarop men bescherming en kracht vraagt tegen het kwaad. Deze rituelen en feestdagen vormen samen het rijke spirituele leven dat het dagelijks leven op Bali doordringt.
Onze ervaringen met Galungan
Wij maken Galungan mee in Tulamben, in het noordoosten van Bali. Het dorp voelt feestelijk en rustig tegelijk. Mensen lopen in groepen naar de tempels met manden vol offers. Kinderen helpen mee en lachen onderweg. De hele gemeenschap is op de been. Het is bijzonder om dit als bezoeker mee te maken. Je ziet hoe belangrijk de tempels zijn in het dagelijks leven.
We maken op aanraden van enkele bewoners een wandeling naar een hoger op de heuvel gelegen tempelcomplex. De eerste grote tempel die we daarbij aandoen heeft een ruim voorplein waar het nog relatief rustig is. Toch komen er om de haverklap scooters aanrijden; gelovigen die snel een bezoek brengen aan de tempel voordat ze weer doorgaan naar een andere plek van aanbidding. Bij deze tempel hangt een sterke geur van wierook die in de lucht kringelt en bijdraagt aan de serene sfeer.
Vervolgens lopen we naar een iets kleinere tempel. Op het plein is het hier wat drukker dan bij de eerste tempel. Een priester (‘pemangku’) verzorgt de dienst door zachte hymnes te mompelen en met een belletje te rinkelen. Het creëert een rustgevende en plechtige ambiance.
Tempels die Bali kleur geven
De hindoetempels van Bali zijn meer dan mooie gebouwen. Ze zijn plekken waar mensen samenkomen, bidden, vieren en rouwen. Of je nu een grote tempel bezoekt of een klein familietempeltje langs de weg, overal voel je dezelfde aandacht en toewijding. Onze bezoeken, van Tirta Empul tot Galungan in Tulamben, laten zien hoe levendig en toegankelijk het Balinese geloof is. Bali blijft verrassen en inspireren, elke keer opnieuw.
Antwoorden op praktische vragen over Balinese hindoeïstische tempels
Belangrijke tempels zijn onder andere Tanah Lot, Pura Besakih, Pura Luhur Uluwatu, Pura Ulun Danu Beratan en Pura Tirta Empul. Deze tempels liggen op bijzondere plekken en spelen een grote rol in het Balinese geloof.
Pura Tirta Empul staat bekend om zijn heilige bronnen en het reinigingsritueel melukat. Bezoekers kunnen een dienst bijwonen en zien hoe gelovigen zich ritueel reinigen in het water.
De belangrijkste festivals zijn Galungan en Kuningan, die elke 210 dagen plaatsvinden volgens de Balinese kalender. Tijdens deze periode versieren families hun huizen en tempels met penjor en vinden overal ceremonies plaats.
Tijdens Galungan keren volgens de traditie de geesten van de voorouders terug naar de aarde. Families brengen offers, bezoeken tempels en vieren samen de overwinning van het goede op het kwade.
Ja, toeristen zijn welkom zolang ze respectvol zijn en de kledingvoorschriften volgen. Je blijft op gepaste afstand en fotografeert alleen wanneer dat duidelijk is toegestaan.
Ja, voor het betreden van de binnenste tempelzones draag je altijd een sarong. Op het buitenterrein volstaat kleding die schouders en knieën bedekt.
Je kunt een sarong kopen in vrijwel elk dorp, vaak in kleine familiewinkels of op lokale markten. Bij veel tempels kun je er ook een huren, maar een eigen sarong is handig als je meerdere tempels bezoekt.
Elk dorp heeft minimaal drie hoofdtempels, maar vaak meer. Daarnaast heeft bijna elke familie een eigen kleine tempel in de tuin.
Een zeetempel eert de zeegoden en ligt aan de kust. Een watertempel beheert heilig water en speelt een rol in het irrigatiesysteem.
De ochtend is ideaal, omdat het dan rustiger en koeler is. Tijdens ceremonies is het drukker, maar juist dan zie je het tempelleven op zijn best.
