Kalimantan

Kalimantan in een notendop

Kalimantan is het Indonesische deel van Borneo, het op twee na grootste eiland ter wereld. De meeste van de slechts 12 miljoen inwoners wonen aan de zuid- en oostkust. Het binnenland bestaat voornamelijk uit 130 miljoen jaar oud regenwoud en is een van de meest biodiverse gebieden op aarde. Je vindt er ongeveer 15.000 bloeiende plantensoorten, 3000 boomsoorten, ruim 200 zoogdiersoorten en meer dan 400 vogelsoorten. De meeste mensen die naar Kalimantan reizen doen dat om de bedreigde Borneose orang oetans in het Tanjung Puting National Park te zien.

Klik op een van onderstaande onderwerpen om er snel naar toe te bladeren:

• Highlights
• Accommodatie
• Gezondheid
• Vervoer
• Beste reistijd

Accommodatie

Op wat homestays en soms zelfs redelijke luxe resorts na die je aan de kust in het noordoosten of op eilanden als Maratua vindt, zagen wij in tegenstelling tot vele andere Indonesische eilanden weinig kleine, charmante homestays of guesthouses. Het waren voornamelijk wat grotere hotels, met name in de oliestad Balikpapan. En daar zijn er in principe wel genoeg van. In het echte binnenland is er niet veel te krijgen maar bij de toeristische trekpleisters, zoals het Tanjung Puting National Park, heb je af en toe wel hele leuke accommodatie.

Zo kun je in laatstgenoemd park ook een riviercruise maken waarbij je bivakkeert aan boord van een van de vele beschikbare boathouses. Niet heel erg comfortabel, maar wel een ideale manier om de orang oetans vanaf de rivier te bewonderen. Bij het Sebangau National Park heb je naast de standaard homestays en hotels ook een soort van boomhotel, het Bukit Raya Guesthouse. We hebben er zelf niet overnacht maar het ziet er veelbelovend uit. Net weer even iets anders.

We adviseren je om gewoon even te kijken op de kaart van Kalimantan op booking.com. Afhankelijk van waar je naar toe wil kun je op de kaart inzoomen waarna er direct vele accommodaties zichtbaar worden.

Gezondheid

Voor heel Indonesië en dus ook voor Kalimantan worden vaccinaties tegen DTP en hepatitis A aanbevolen, evenals voor BMR als je geen mazelen hebt gehad of daar niet eerder tegen bent ingeënt. Daarnaast is vaccinatie tegen gele koorts verplicht als je in de zeven dagen voordat je naar Kalimantan gaat in een land bent geweest waar gele koorts heerst. Mogelijk dat je voor een bezoek aan Kalimantan je ook het beste kunt laten inenten tegen buiktyfus en – vooral als je de jungle ingaat – tegen rabiës (hondsdolheid). Laat je adviseren door je tropenarts.

Op het eiland Kalimantan komt malaria voor. Je tropenarts kan je vertellen of je alleen een noodbehandeling mee hoeft te nemen of dat je toch het beste tabletten kunt slikken. In heel Indonesië komt echter ook dengue fever (knokkelkoorts) voor waar geen vaccinatie voor bestaat. Het is daarom verstandig om je los van eventuele antimalariamiddelen sowieso goed te beschermen tegen muggenbeten. Dengue-muggen zijn vooral overdag actief, dus neem anti-insectenspray met een hoog DEET-percentage (50%) mee.

Beste reistijd voor Kalimantan

Kalimantan kent een tropisch klimaat met twee regenseizoenen. Van maart tot en met mei regent het er wat meer dan gemiddeld. Van november tot en met januari regent het er met name in het zuiden en westen beduidend meer dan gemiddeld. De beste reistijd is in onze zomer, dus van eind juni tot en met september. Wij waren er overigens half november en hebben weinig regen gehad dus laat je niet teveel leiden door klimaattabellen.

Vervoer

Naar Kalimantan komen is tegenwoordig verrassend eenvoudig, maar eenmaal op het eiland vergt het verplaatsen wat meer avontuurlijke instelling. Tenminste, als je de reis zelf organiseert in plaats van via een reisorganisatie zoals Riksja Travel, Merapi en Van Verre Reizen. Het eiland is namelijk immens groot en de infrastructuur varieert sterk van gebied tot gebied.

De meest comfortabele manier om Kalimantan te bereiken is per vliegtuig. Er zijn verschillende internationale en binnenlandse luchthavens verspreid over het eiland. De belangrijkste zijn Balikpapan (Oost-Kalimantan), Pontianak (West-Kalimantan) en Banjarmasin (Zuid-Kalimantan). Vanuit Jakarta duurt een vlucht naar Banjarmasin ongeveer 1 uur en 45 minuten, naar Pontianak zo’n 1,5 uur. Vanuit Kuala Lumpur of Singapore kun je rechtstreeks naar Balikpapan vliegen (respectievelijk 3 uur en 2 uur en 20 minuten). Voor het Tanjung Puting National Park is het handig om te vliegen naar Pangkalan Bun, dat directe verbindingen heeft met Jakarta, Semarang en Surabaya.

Vervoer op Kalimantan

Eenmaal op Kalimantan is het vervoer een uitdaging die deel uitmaakt van het avontuur. De afstanden zijn groot en het wegennetwerk is wisselvallig. In de grote steden zijn de wegen doorgaans goed, maar zodra je het binnenland intrekt, kun je modderige en nauwelijks begaanbare wegen tegenkomen. Houd rekening met lange reistijden en onverwachte vertragingen.

Voor verplaatsingen tussen steden kun je gebruikmaken van langeafstandsbussen en minibussen. Deze zijn relatief goedkoop, maar niet altijd even comfortabel. De dienstregeling is vaak flexibel – bussen vertrekken meestal pas als ze vol zijn. Voor kortere afstanden binnen steden zijn er angkots of bemos (kleine minibusjes die vaste routes rijden), taxi’s en ojeks (motortaxi’s). In grotere steden zoals Balikpapan en Pontianak kun je ook gebruikmaken van vervoerreserveringsapps zoals Grab en Gojek.

Een unieke ervaring op Kalimantan is het reizen per klotok, een traditionele houten rivierboot. Deze worden vooral gebruikt voor tochten door het Tanjung Puting National Park, waar je meerdaagse trips kunt maken om orang-oetans te spotten. De boten zijn eenvoudig maar bieden een authentieke manier om de jungle te verkennen.

Voor afgelegen gebieden zoals de Derawan-eilanden of de Apokayan Highlands is het vaak noodzakelijk om kleine vliegtuigjes of speedboten te nemen. Deze diensten zijn niet altijd regelmatig en kunnen duur zijn, maar bieden toegang tot de meest ongerepte delen van het eiland.

Het huren van een auto met chauffeur is een comfortabele optie als je budget het toelaat. Dit geeft je flexibiliteit en de lokale chauffeur kent de wegen en kan helpen bij onverwachte situaties. Zelf rijden is mogelijk, maar vanwege de uitdagende wegcondities en beperkte bewegwijzering alleen aan te raden voor ervaren bestuurders.

Wees voorbereid op het feit dat het openbaar vervoer op Kalimantan minder ontwikkeld is dan op Java of Bali. Plannen is essentieel, en het is verstandig om extra tijd in te calculeren voor je reizen. Maar juist deze uitdagingen maken een reis door Kalimantan tot een onvergetelijk avontuur dat je niet snel zult vergeten.

Highlights van Kalimantan

Wij hebben Kalimantan tweemaal bezocht. De eerste keer waren we op doorreis naar het Maleisische deel van Borneo. We verkenden toen enkele steden in het zuiden en oosten, namelijk Banjarmasin en Samarinda. Onze tweede reis naar Kalimantan stond in het teken van duiken en een bezoek aan het orang-oetan opvangcentrum van Samboja. Maar we zijn nog lang niet op dit prachtige, bijzonder grote eiland uitgekeken. Kalimantan heeft namelijk veel te bieden.

Duiken

Er zijn mooie duikstekken bij het Berau-atol ten oosten van Oost-Kalimantan. Je hebt daar de prachtige, paradijselijke Derawan-eilanden. Derawan is het grootste broedgebied van Indonesië voor de groene zeeschildpad. Wij hebben bij twee van die eilanden gedoken: Kakaban en Maratua. Maar ook in West-Kalimantan kan er gedoken worden, en wel bij Batu Payung en Radayan in de omgeving van Singkawang en de Karimata-eilanden.

Jungle trekking

Alhoewel flinke stukken oerwoud helaas zijn weggekapt, is er vooralsnog genoeg oerwoud voor de avonturiers onder ons over om prachtige trekkings te doen door de jungle. Je kunt bijvoorbeeld vanuit Banjarmasin een tour boeken van 5 tot meer dan 11 dagen naar de Meratus Mountains. Ook kun je een meerdaagse trekking door de hooglanden van Apokayan maken. Je bereikt de hooglanden met een klein vliegtuigje vanuit Samarinda. Wil je orang-oetans zien, dan moet je naar het Tanjung Puting National Park in het zuiden.Een andere mogelijkheid is een bezoek aan opvangcentrum van Samboja.

Cultuur snuiven

Naast duiken en jungle trekking heeft Kalimantan een rijk aanbod aan culturele ervaringen. Een bezoek aan Banjarmasin, ook wel bekend als “De Stad van Duizend Rivieren”, is een absolute aanrader. Hier vind je de indrukwekkende drijvende markt waar lokale handelaren hun waren verkopen vanaf kleurrijke bootjes. Een andere culturele parel is Singkawang in West-Kalimantan, de “Stad van Duizend Tempels”. Deze stad staat bekend als de meest tolerante stad van Indonesië, waar verschillende religies en culturen vreedzaam samenleven. Je kunt hier temple-hopping doen langs talrijke Chinese tempels en deelnemen aan de Tatung Parade: een fascinerende mix van Chinese en Dayak rituelen tijdens het Chinese Nieuwjaar.

Klotok riviercruises

Een unieke manier om Kalimantan te ervaren is per klotok, een traditionele Indonesische woonboot. Tijdens een meerdaagse cruise over de Sekonyer-rivier kun je het landschap en de wildlife op een rustige, niet-opdringerige manier observeren. Deze tochten bieden je de mogelijkheid om ’s nachts op de boot te slapen terwijl je wordt omringd door de geluiden van de jungle. Bijzonder zijn de avonden wanneer je voor anker ligt tussen de mangroven, omringd door vuurvliegjes – een magische ervaring.

Wildlife conservatie centra

Kalimantan staat bekend om zijn indrukwekkende inspanningen op het gebied van natuurbehoud. Naast het orang-oetan opvangcentrum van Samboja in Oost-Kalimantan waar we onlangs zijn geweest, kun je ook een bezoek brengen aan Camp Leakey. Dit is het oudste primatenonderzoekscentrum ter wereld. Het centrum ligt in het Tanjung Puting National Park en is toegankelijk per klotok.

Ook een bezoek waard is het Lamandau River Wildlife Reserve in Centraal-Kalimantan, waar ongeveer 700 orang-oetans worden beschermd en verzorgd. Hier kun je zien hoe gewonde of verweesde dieren worden behandeld voordat ze weer worden vrijgelaten in het wild. Naast orang-oetans kun je ook kennismaken met andere bedreigde diersoorten zoals de Maleise beer.